Vì sao xã hội Nhật Bản vẫn coi trọng xuất thân đại học?
(Góc nhìn từ người đã từng du học và làm việc tại Nhật Bản)
Sau nhiều năm học tập và làm việc tại Nhật, mình nhận ra một điều rất đặc biệt trong xã hội Nhật: trường đại học bạn tốt nghiệp có ảnh hưởng lớn đến cơ hội nghề nghiệp.
Nhiều người cho rằng đó là “định kiến”. Nhưng nếu nhìn dưới góc độ kinh tế, xác suất và cách doanh nghiệp Nhật quản trị rủi ro, thì câu chuyện này lại có lý do của nó.
1. Chi phí tuyển dụng tại Nhật Bản cực kỳ lớn
Ở Nhật có một hệ thống tuyển dụng rất đặc trưng gọi là:
新卒一括採用 (Shinsotsu Ikkatsu Saiyo)→ Tuyển sinh viên mới tốt nghiệp.
Mỗi năm, các tập đoàn lớn như Toyota, Sony, Honda, Mitsubishi… có thể nhận hàng nghìn đến hàng chục nghìn hồ sơ cho một vị trí.
Nhưng trong thực tế:
• Không ai có thể đọc kỹ toàn bộ hồ sơ
• Không đủ thời gian để phỏng vấn tất cả
• Doanh nghiệp buộc phải lọc từ vòng đầu
Vì vậy, họ cần một tiêu chí nhanh để chọn lọc các bộ hộ sơ nhằm giảm số lượng. Và một trong những tiêu chi đầu tiên đấy là tốt nghiệp cấp bậc đại học.
2. Trường đại học trở thành “Tín hiệu chỉ số thống kê”
Ở Nhật có một chỉ số rất nổi tiếng: 偏差値 (Hensachi) – chỉ số thống kê thể hiện mức độ cạnh tranh đầu vào của trường.
Ví dụ các trường đại học lớn:
• Đại học Tokyo - 東京大学
• Đại học Kyoto – 京都大学
• Đại học Waseda – 早稲田大学
• Đại học Keio – 慶應義塾大学
Những trường này có điểm hensachi rất cao, học sinh muốn thi vào các trường danh tiếng này thì sẽ phải tham gia các kỳ thi cực kỳ cạnh tra.nh. Mình cũng thấy nhiều bạn du học sinh đã xuất sắc thi được vào các trường TOP này
Nhưng điều này không có nghĩa:
• Sinh viên trường TOP luôn giỏi hơn tất cả
• Sinh viên trường thường không có người xuất sắc
Nhưng nếu nhìn dưới góc độ xác suất, doanh nghiệp họ sẽ nghĩ rất đơn giản: Nếu chọn người từ một nhóm đã vượt qua kỳ thi rất khó, cạnh tran.h cao, thì xác suất gặp được người có năng lực học thuật tốt sẽ cao hơn, cũng từ đó năng lực làm việc cũng sẽ hiệu quả hơn.
Vì vậy, tên trường trở thành một “bộ lọc rủi ro” cho các tiêu chi đầu vào
3. Sức mạnh của mạng lưới cựu sinh viên (OB・OG)
Một yếu tố khác rất mạnh ở Nhật là: OB・OG Network→ Mạng lưới cựu sinh viên.
Ở nhiều công ty Nhật, bạn sẽ thấy:
• Phòng này toàn người đại học Keio
• Phòng kia nhiều người đại học Waseda
• Một số công ty kỹ thuật có rất nhiều người từ đại học Tokyo Institute of Technology
Điều này vô tình tạo ra một hiệu ứng:
• Người đi trước giới thiệu người đi sau
• Doanh nghiệp sẽ tin tưởng hơn
• Chi phí tuyển dụng được giảm xuống
Vì vậy, đại học không chỉ dừng lại là nơi học tập. Nó còn là cánh cửa bước vào mạng lưới nghề nghiệp, cơ hội việc làm cao hơn.
4. Vì thế “xuất thân đại học” vẫn có trọng lượng
Nhật Bản là một xã hội rất phát triển. Nhưng hệ thống tuyển dụng của người Nhật vẫn mang tính xác suất và tối ưu chi phí.
Do đó, các doanh nghiệp thường sẽ:
1️. Dựa vào lịch sử học tập để tạo ra bộ lọc đầu
2️. Sau đó mới nhìn kỹ năng, kinh nghiệm và cá nhân
Điều này đôi khi lại tạo ra b.ất bìn.h đẳng cơ hội, nhưng nó cũng là logic của thị trường lao động cạnh tran.h
Góc nhìn cá nhân của mình
Sau nhiều năm ở Nhật, mình nhận ra một điều: Trường đại học không quyết định hoàn toàn tương lai, nhưng nó mở ra rất nhiều cánh cửa ban đầu.
Ở Nhật, nếu bạn đi theo con đường: Du học tốt nghiệp trường tiếng => Bước vào Đại học => Tìm kiếm việc làm thì có nhiều cơ hội:
• Vào công ty lớn
• Xin visa kỹ sư
• Phát triển sự nghiệp lâu dài
sẽ rộng hơn rất nhiều.
*Nếu bạn đang chuẩn bị đi Nhật hay các bạn đang du học tại Nhật hay các bạn đang phân vân chính con đường tương lai. Hãy thực sự nghiêm túc suy nghĩ về con đường học Đại học tại Nhật Bản. Đó không chỉ đơn thuần là một tấm bằng, nó còn là tấm vé vào thị trường Nhật Bản, các mạng lưới quan hệ, là nền tảng cho sự nghiệp lâu dài.
Nếu đã chọn Nhật Bản, đừng chỉ dừng lại ở trường tiếng, senmon hay đi làm vội. Hãy đặt mục tiêu thật lớn, đỗ N2 sau 2 năm trường Nhật Ngữ, vào một trường TOP trong khu vực. Biết đâu, vài năm nữa chính các bạn là người viết tiếp câu chuyện thành công của người Việt mình trên đất nước Nhật Bản.
Nhận xét
Đăng nhận xét